واریس پا چیست؟
واریس نتیجه نارسایی دریچههای وریدی است.
در رگهای پا، دریچههایی وجود دارد که باید یکطرفه باز و بسته شوند تا خون را به سمت بالا هدایت کنند. اگر این دریچهها ضعیف شوند یا دیواره رگ قدرت طبیعی خود را از دست بدهد، خون به سمت پایین برمیگردد؛ به این حالت میگویند:
Reflux venous یا برگشت خون وریدی.
وقتی خون در رگها جمع شود، وریدها:
- گشاد
- کشیده
- پیچخورده
- برجسته
- و گاهی دردناک
میشوند. این همان چیزی است که ما به آن واریس میگوییم.
علائم واریس پا
واریس همیشه با «رگهای برجسته» شروع نمیشود. برخی بیماران در ابتدا فقط احساس سنگینی یا خستگی در پا دارند.
علائم شایع:
- برجسته و طنابی شدن رگها
- احساس سنگینی پا
- درد مبهم یا تیرکشنده
- سوزش یا خارش
- ورم پا (بهخصوص عصرها)
- احساس پر بودن یا فشار در ساق
- تشدید علائم با ایستادن طولانی
علائم پیشرفتهتر:
- تغییر رنگ پوست (قهوهای، بنفش)
- اگزمای وریدی
- ضخیم شدن پوست
- زخم وریدی
- خونریزی از رگ واریسی
- لخته سطحی (ترومبوفلبیت)
انواع واریس
برای مخاطب حرفهای و سئو هم مهم است که بدانیم واریس همیشه یک شکل ندارد:
1) واریس تنهای (Truncal Varicose Veins)
درگیری ورید بزرگ صافن یا ورید صافن کوچک.
مشکل اصلی بیماران با این نوع است.
2) واریس شبکهای (Reticular Veins)
رگهای آبیرنگ و کمی برجسته، اما نه بهوضوح واریس تنهای.
3) رگهای عنکبوتی (Spider Veins)
رگهای بسیار سطحی و نازک.
بیشتر مشکل زیبایی ایجاد میکنند، نه درد.
علتهای ایجاد واریس
علت اصلی واریس، ضعف دریچههای وریدی و افزایش فشار رگ است، اما عوامل زیر احتمال آن را افزایش میدهند:
- ژنتیک (مهمترین عامل)
- ایستادن یا نشستن طولانی
- بارداری
- چاقی
- افزایش سن
- کمتحرکی
- سابقه ضربه یا جراحی در پا
- سابقه لخته وریدی (DVT)
- مصرف طولانیمدت هورمونها
آیا واریس خطرناک است؟
واریس در مراحل اولیه تهدیدکننده جان نیست، اما اگر نادیده گرفته شود ممکن است باعث:
- درد مزمن
- تورم مداوم
- تغییرات پوستی
- زخمهای مقاوم به درمان
- خونریزی از رگ
- التهاب و لخته سطحی
شود.
پس درمان نکردن واریس انتخابی پرریسک است، نه بیضرر.
آیا واریس باعث لخته خون میشود؟
واریس ممکن است با ترومبوفلبیت سطحی همراه شود؛ یعنی التهاب و گاهی لخته در وریدهای سطحی پا.
اما این لختهها معمولاً به عمق پا نمیروند.
فرق مهم:
- واریس سطحی = خطر محدود
- DVT = خطر جدی و نیازمند رسیدگی فوری
نشانههای هشداردهنده:
- ورم قابلتوجه یک پا
- درد ناگهانی
- احساس گرمی یا قرمزی شدید
- حساسیت زیاد روی مسیر رگ
در چنین مواردی باید فوراً بررسی انجام شود.
تشخیص واریس چگونه انجام میشود؟
1) معاینه بالینی
پزشک وضعیت رگها، پوست، تورم، درد و الگوی درگیری رگها را بررسی میکند.
2) سونوگرافی داپلر وریدی
استاندارد طلایی تشخیص واریس است و نشان میدهد:
- برگشت خون وجود دارد یا نه
- کدام رگها درگیر هستند
- شدت نارسایی چقدر است
- آیا لخته وجود دارد یا خیر
بدون داپلر، درمان دقیق و اصولی ممکن نیست.
بهترین روشهای درمان واریس
درمان واریس بسته به شدت آن و وضعیت بیمار انتخاب میشود.
هیچ درمان «یکسان» برای همه وجود ندارد.
1) درمانهای محافظهکارانه
این روشها بیشتر برای کنترل علائم هستند:
- جوراب واریس
- پیادهروی منظم
- کاهش وزن
- بالا نگه داشتن پا
- پرهیز از ایستادن طولانی
- ورزش منظم
2) درمانهای مداخلهای
اینها روشهای درمان قطعیتر هستند و بسته به داپلر انتخاب میشوند:
الف) لیزر واریس (EVLA)
با فیبر لیزری، رگ نارس بهطور کامل بسته میشود.
ب) رادیوفرکوئنسی (RF)
باتجربه مشابه لیزر، با امواج رادیویی انجام میشود.
ج) اسکلروتراپی
تزریق ماده مخصوص برای بستن رگهای کوچک و متوسط.
د) چسب وریدی (VenaSeal)
بدون نیاز به بیحسی یا لیزر، رگ بسته میشود.
هـ) فلبکتومی
خارج کردن وریدهای برجسته از طریق سوراخهای میلیمتری.
و) جراحی واریس
فقط در موارد خاص و بسیار شدید.
آیا واریس بعد از درمان دوباره برمیگردد؟
اگر علت اصلی (نارسایی وریدی) درمان شود، احتمال بازگشت بسیار کمتر است.
اما اگر فقط ظاهر رگ درمان شود، بدون بررسی داپلر، احتمال عود بالا خواهد بود.
پیشگیری از واریس
- وزن مناسب
- پرهیز از ایستادن طولانی
- پیادهروی منظم
- اجتناب از پوشیدن لباسهای تنگ
- بالا نگه داشتن پاها
- تقویت عضلات ساق
معرفی پزشک
دکتر پدرام بوبه جامه
متخصص قلب و عروق
فلوشیپ آنژیوپلاستی
به همراه خدمات تخصصی ارزیابی و درمان واریس و نارسایی وریدی
دیدگاهتان را بنویسید