وقتی پزشک قلب برای بیمار اکوکاردیوگرافی (Echocardiography) درخواست میکند، بسیاری از بیماران تصور میکنند این آزمایش شبیه نوار قلب است؛ در حالی که اکو چیزی بسیار فراتر از آن است.
اکوکاردیوگرافی در واقع تصویربرداری زنده از قلب با استفاده از امواج اولتراسوند است و میتواند ساختار و عملکرد قلب را بهطور دقیق نشان دهد.
در این مقاله، دکتر پدرام بوبه جامه، متخصص قلب و عروق و فلوشیپ آنژیوپلاستی توضیح میدهند اکو قلب چیست، چه کاربردی دارد و در چه شرایطی انجام میشود.
اکوکاردیوگرافی قلب چیست؟
اکوکاردیوگرافی یا به اختصار اکو قلب یک روش تصویربرداری غیرتهاجمی است که با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا (اولتراسوند) تصاویر دقیقی از قلب ایجاد میکند.
در این آزمایش میتوان مشاهده کرد:
- اندازه و شکل قلب
- عملکرد عضله قلب
- عملکرد دریچههای قلب
- جریان خون داخل قلب
- وجود لخته یا ناهنجاریهای ساختاری
به بیان سادهتر، اکو به پزشک اجازه میدهد قلب را در حال کار کردن ببیند.
اکو قلب چگونه انجام میشود؟
اکوکاردیوگرافی معمولی که به آن Transthoracic Echo (TTE) گفته میشود، روشی ساده و بدون درد است.
مراحل انجام اکو:
- بیمار روی تخت دراز میکشد.
- ژل مخصوصی روی قفسه سینه قرار داده میشود.
- پزشک یا تکنسین دستگاهی به نام پروب (Transducer) را روی قفسه سینه حرکت میدهد.
- امواج صوتی از قلب بازتاب میشوند و دستگاه آنها را به تصویر تبدیل میکند.
کل آزمایش معمولاً ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد.
اکو قلب چه چیزهایی را نشان میدهد؟
اکوکاردیوگرافی یکی از دقیقترین روشها برای بررسی ساختار قلب است.
۱. عملکرد عضله قلب
اکو میتواند نشان دهد قلب با چه قدرتی خون را پمپاژ میکند.
یکی از شاخصهای مهم:
EF (Ejection Fraction)
که نشان میدهد چه درصدی از خون در هر ضربان از قلب خارج میشود.
مقدار طبیعی EF معمولاً:
۶۰٪ تا ۵۵٪
است.
کاهش EF ممکن است نشاندهنده:
- نارسایی قلب
- آسیب عضله قلب
- سکته قلبی قبلی باشد.
۲. بررسی دریچههای قلب
اکو میتواند مشکلات دریچهای را تشخیص دهد، از جمله:
- تنگی دریچه
- نارسایی دریچه
- افتادگی دریچه میترال
- عفونت دریچهای (اندوکاردیت)
۳. تشخیص بیماریهای مادرزادی قلب
در برخی افراد، مشکلات ساختاری قلب از بدو تولد وجود دارد.
اکو میتواند این موارد را مشخص کند، مانند:
- سوراخ بین دهلیزها
- سوراخ بین بطنها
- ناهنجاریهای عروقی
۴. بررسی اندازه حفرههای قلب
اکو میتواند نشان دهد:
- بطنها بزرگ شدهاند یا خیر
- دهلیزها گشاد شدهاند یا نه
این اطلاعات برای تشخیص بیماریهایی مانند نارسایی قلبی بسیار مهم است.
۵. بررسی لختههای داخل قلب
در برخی بیماران، بهخصوص کسانی که:
- آریتمی دارند
- سکته مغزی داشتهاند
اکو میتواند وجود لخته داخل قلب را مشخص کند.
انواع اکوکاردیوگرافی
اکوکاردیوگرافی فقط یک نوع ندارد؛ بسته به شرایط بیمار ممکن است انواع مختلفی استفاده شود.
۱. اکو ترانس توراسیک (TTE)
رایجترین نوع اکو که از روی قفسه سینه انجام میشود.
ویژگیها:
- غیرتهاجمی
- بدون درد
- سریع و ایمن
۲. اکو از راه مری (TEE)
در این روش، پروب از طریق مری وارد میشود تا تصاویر دقیقتری از قلب گرفته شود.
معمولاً برای بررسی:
- لختههای قلب
- دریچههای مصنوعی
- عفونت دریچهها
استفاده میشود.
۳. اکو استرس
در این روش، عملکرد قلب قبل و بعد از فعالیت بدنی یا دارو بررسی میشود.
کاربرد اصلی:
تشخیص گرفتگی عروق کرونر.
چه کسانی باید اکو قلب انجام دهند؟
پزشک ممکن است در شرایط زیر اکو درخواست کند:
- درد قفسه سینه
- تنگی نفس
- تپش قلب
- صدای غیرطبیعی قلب (سوفل)
- نارسایی قلب
- بررسی بعد از سکته قلبی
- بررسی عملکرد دریچهها
آیا اکو قلب خطر دارد؟
اکو قلب یکی از ایمنترین آزمایشهای پزشکی است.
در اکو معمولی:
- اشعه وجود ندارد
- درد ندارد
- عارضه خاصی ایجاد نمیکند
به همین دلیل حتی در کودکان و زنان باردار نیز قابل انجام است.
تفاوت اکو قلب و نوار قلب چیست؟
گاهی بیماران این دو آزمایش را با هم اشتباه میگیرند.
نوار قلب (ECG):
فعالیت الکتریکی قلب را ثبت میکند.
اکو قلب:
ساختار و عملکرد مکانیکی قلب را نشان میدهد.
در واقع این دو آزمایش مکمل یکدیگر هستند.
آیا اکو میتواند گرفتگی رگ قلب را نشان دهد؟
اکو بهطور مستقیم گرفتگی عروق را نشان نمیدهد.
اما میتواند نشانههایی از آن را مشخص کند، مانند:
- اختلال حرکت دیواره قلب
- کاهش عملکرد عضله قلب
برای تشخیص دقیق گرفتگی عروق معمولاً از:
- تست ورزش
- سیتی آنژیوگرافی
- آنژیوگرافی
استفاده میشود.
جمعبندی
اکوکاردیوگرافی یکی از مهمترین ابزارهای تشخیصی در بیماریهای قلبی است که میتواند اطلاعات بسیار دقیقی درباره ساختار و عملکرد قلب ارائه دهد.
این آزمایش ساده و ایمن به پزشک کمک میکند بسیاری از بیماریهای قلبی را در مراحل اولیه تشخیص دهد و درمان مناسب را آغاز کند.
معرفی پزشک
دکتر پدرام بوبه جامه
متخصص قلب و عروق
فلوشیپ آنژیوپلاستی
برای انجام اکوکاردیوگرافی، بررسی عملکرد قلب و دریافت مشاوره تخصصی میتوانید از طریق بخش تماس سایت اقدام کنید.
دیدگاهتان را بنویسید