آنژیوپلاستی یکی از رایجترین و مؤثرترین روشهای باز کردن رگهای قلب است.
اما همانطور که هر درمانی—even درمانی که هر روز هزاران بار در جهان انجام میشود—عوارض بالقوه دارد، آنژیوپلاستی هم بدون ریسک نیست.
این مقاله با توضیحات دکتر پدرام بوبه جامه، متخصص قلب و عروق و فلوشیپ آنژیوپلاستی یک نگاه علمی، دقیق و کاملاً کاربردی به عوارض احتمالی و مهمتر از آن، راههای جلوگیری از آنها ارائه میدهد.
عوارض آنژیوپلاستی؛ از شایع تا نادر
برای یک دید کامل، عوارض را در سه سطح دستهبندی میکنیم:
۱. عوارض محل ورود کاتتر
(شایعترین دسته، معمولاً خفیف)
شامل:
- کبودی یا درد محل ورود کاتتر
- خونریزی خفیف
- ورم یا حساسیت
- تشکیل هماتوم (جمع شدن خون زیر پوست)
علت:
- ورود و خروج شیت و کاتتر
- اختلالات انعقادی
- مصرف داروهای رقیقکننده خون
چگونه از آن پیشگیری میشود؟
- انتخاب رگ مچ دست (Radial) بهجای کشاله ران
- فشار مناسب بعد از عمل
- پرهیز بیمار از فعالیت شدید ۲۴–۴۸ ساعت
- کنترل دقیق داروهای رقیقکننده
۲. عوارض در داخل رگ یا حین باز کردن رگ
(اینها مهمتر هستند؛ اما با تیم باتجربه بسیار کم رخ میدهند)
شامل:
- اسپاسم رگ
- پارگی یا دیسکشن عروق
- حرکت یا جابهجایی استنت
- انسداد ناگهانی رگ
- لخته داخل استنت (Stent Thrombosis)
- اختلال جریان خون (No-reflow)
چرا اتفاق میافتند؟
- سختی یا پیچیدگی آناتومی رگ
- کلسیفیکه بودن رگها
- دیابت و زمینه التهابی
- جریان خون ضعیف قبل از آنژیوپلاستی
پیشگیری توسط پزشک:
- انتخاب سایز مناسب بالون و استنت
- استفاده از داروهای ضد پلاکت داخل رگ
- تکنیک صحیح و تجربه
- در رگهای سخت، استفاده از ابزار پیشرفته مثلRotablator، IVUS یا OCT
۳. عوارض عمومی
(کمخطر، اما باید آگاه بود)
شامل:
- حساسیت به ماده حاجب (رنگ)
- افت فشار خون
- آریتمیهای قلبی
- آسیب کلیوی ناشی از رنگ (Contrast Nephropathy)
- تب یا احساس گرمی خفیف بعد از عمل
پیشگیری:
- هیدراتاسیون مناسب قبل و بعد از عمل
- بررسی عملکرد کلیه قبل از آنژیوگرافی
- مصرف دوز مناسب ماده حاجب
- کنترل دقیق ریتم قلب توسط مانیتور
عوارض بعد از گذاشتن استنت
این بخش بسیار مهم است چون با رفتار بیمار مستقیماً ارتباط دارد.
۱. لخته داخل استنت (Stent Thrombosis)
این مهمترین و جدیترین عارضه است.
علائم:
- درد شدید قفسه سینه
- تنگی نفس
- تعریق
- احتمال سکته قلبی شدید
علت اصلی:
قطع خودسرانه داروهای ضد پلاکت
پیشگیری:
- مصرف دقیق و بدون قطع دارو:
- آسپیرین
- پلویکس یا بریکلینتا یا پراسوگرل
- پیگیری منظم
- پرهیز از جراحی بدون هماهنگی با متخصص قلب
۲. تنگی مجدد داخل استنت (In-stent Restenosis)
علت:
رشد بیش از حد بافت داخل استنت، بهخصوص در:
- بیماران دیابتی
- رگهای کوچک
- استنت قدیمی (BMS)
پیشگیری:
- استفاده از استنت دارویی نسل جدید
- کنترل دقیق قند خون
- اصلاح سبک زندگی
راههای کاهش عوارض از دید پزشک و بیمار
اقدامات پزشک
- انتخاب رگ مچ دست برای کاهش عوارض
- تکنیک صحیح، تصویربرداری داخل رگ (IVUS/OCT)
- انتخاب نوع استنت مناسب
- مراقبت از عملکرد کلیه بیمار
- بهکارگیری داروهای ضد پلاکت و ضد انعقاد داخل رگ
اقداماتی که بیمار باید انجام دهد
- توقف کامل سیگار
- مصرف دقیق داروها
- نوشیدن آب کافی
- اجتناب از فعالیت سنگین تا زمان تعیینشده
- کنترل فشار خون، قند و چربی
- رعایت رژیم کمنمک، کمچربی
- ویزیتهای دورهای
چه زمانی بعد از آنژیوپلاستی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
- درد قفسه سینه یا فشار جدید
- تنگی نفس غیرعادی
- خونریزی شدید محل ورود کاتتر
- تپش قلب شدید یا غش
- کاهش حجم ادرار (علامت آسیب کلیوی)
- سردرد شدید پس از داروهای ضد پلاکت
نتیجهگیری
آنژیوپلاستی درمانی ایمن، موثر و نجاتدهنده است؛
به شرط آنکه:
- توسط تیم ماهر انجام شود
- بیمار داروها را بدون حتی یک روز فراموشی مصرف کند
- سبک زندگی اصلاح شود
- پیگیریها منظم باشد
با رعایت این موارد، احتمال عوارض از حداقل هم کمتر میشود و استنت سالها بدون مشکل برای بیمار کار میکند.
معرفی پزشک
دکتر پدرام بوبه جامه
متخصص قلب و عروق و فلوشیپ آنژیوپلاستی
ارائهدهنده خدمات تشخیص و درمان بیماریهای قلبی، آنژیوگرافی، آنژیوپلاستی و مدیریت بیماران قلبی.
دیدگاهتان را بنویسید